ایرج افشارهمچنان در تیررس خبرها
امیرترقی نژاد
با اینکه هنوز چند ماهی از در گذشت دکترایرج افشار نگذشته ،این نسخه شناس وایرانشناس برجسته همچنان در صدر اخبار فرهنگی کشور قرار دارد.در تازه ترین خبری که خبرگزاری ایسنا منتشرنموده اعلام شد که كتابهاي تأليفي «كتابشناسي فردوسي»، «كاغذ در زندگي و فرهنگ ايراني» و تصحيح رسالهي «عهد حسام» اثر محمود ميرزا شاهزادهي قاجار به قلم ايرج افشار از سوي نشر ميراث مكتوب در بيست و چهارمين نمايشگاه كتاب تهران عرضه ميشوند.
به گفتهي اكبر ايراني مدير مؤسسهي پژوهشي ميراث مكتوب -، «كتابشناسي فردوسي» بيش از ششهزار مدخل دارد و دربرگيرندهي كتابها، مقالهها و يادداشتهايي در ارتباط با شاهنامه و حكيم ابوالقاسم فردوسي است كه طي چند دههي اخير تأليف شدهاند.
او گفت: اين اثر بسيار مهم است و مانند فهرست مقالات فارسي استاد، کليد پژوهش و تحقيق به شمار ميرود و نشاندهندهي گسترهي نفوذ، توجه و اهميت شاهنامهي فردوسي در جهان است. «کتابشناسي فردوسي» چند دهه پيش توسط انجمن آثار ملي منتشر شد و حدود سه سال قبل هم بدون مشورت و اطلاع ايرج افشار آن را تجديد طبع کردند، حال آنکه اين کار سهبرابر شده بود؛ بنابراين قرار شد مؤسسهي فهرستگان آن را چاپ کند كه آن هم نشد و سرانجام سال گذشته اين کار به ميراث مکتوب واگذار شد.
ايراني افزود: کتاب «کاغذ در زندگي و فرهنگ ايراني» حاصل سالها تلاش و مطالعهي زندهياد افشار در متون فارسي است و هرچه مطلب دربارهي کاغذ، انواع کاغذ، استفادههاي کاغذ و دهها موضوع ديگر را که در متون به آن اشاره شده، فيشبرداري و تدوين کرده است. کتاب «کاغذ در زندگي و فرهنگ ايراني» علاوه بر اينكه دامنهي گسترده و غني مطالعهي وي را نشان ميدهد، از اهميت و جايگاه كاغذ، كاربردهاي آن در زندگي، آثار مكتوب و فرهنگ ايران نيز پرده برميدارد.
او در ادامه دربارهي ديگر كتاب ايرج افشار خاطرنشان كرد: تصحيح سفرنامهي محمود ميرزا از شاهزادگان عالمِ قاجار كه از لرستان به طرف خوزستان سفر كرده، از ديگر آثار زندهياد افشار است كه در نمايشگاه كتاب امسال عرضه ميشود. اين اثر «عهد حسام» نام دارد و در سال 1245 قمري تأليف شده است. استاد تصحيح اين اثر را به دوست ديرين و هفتادسالهاش احمد اقتداري اهدا کرده که هم در سفرهاي بسياري همراه و همسفر او بود و هم به خاطر انتشار آثار سديد السلطنه دربارهي خوزستان و جزاير ايراني است.
همچنین در مراسمی در یزد ،تمبر یادبود ایرج افشار در مراسم گرامیداشت این نویسنده و ایران شناس بزرگ با حضور غلامعلی حداد عادل رونمایی شد. لوح یادبودی نیز از سوی حوزه هنری استان یزد به بنیاد موقوفات دکتر محمود افشار یزد، پدر ایرج افشار یزدی اهداءگردید.
در حاشیه این همایش نمایشگاهی از عکس های خانواده ایرج افشار در هند، ایران و بمبئی به نمایش درآمد.
خبرگزاری فارس نیز در خبری اعلام کرد که جايزه سالانه زندهياد ايرج افشار به پشتوانه يونسكو در دانشگاه امام جواد (ع) طراحي و اجرا ميشود.
دبير كميسيون ملي يونسكو در بازديد از دانشگاه امام جواد (ع) يزد در جلسهاي با مديران اين دانشگاه به تبادلنظر و بررسي زمينههاي همكاري پرداخت.
رئيس دانشگاه امام جواد (ع) يزد در اين بازديد، اين موسسه را دانشگاهي نوپا دانست كه با پشتوانه هيئت امنايي تشكيل شده است.
محمدصالح اوليا خاطرنشان كرد: هيئت امناي اين دانشگاه متشكل از دانشمندان و برخي رؤساي اسبق دانشگاههاي كشور است و با تلاش اين گروه مسير توسعه و پيشرفت را به سرعت طي ميكند.
دبيركل كميسيون ملي يونسكو نيز در اين بازديد ضمن تشريح فعاليتها و فلسفه وجودي يونسكو، پاسداشت و معرفي ميراث فرهنگي ملل را از رسالتهاي اصلي يونسكو دانست.
محمدرضا سعيدآبادي يادآور شد: در همين راستا شايسته است جايزه يونسكو در حوزه يزدشناسي با نام ايرج افشار در دانشگاه امام جواد (ع) طراحي و اجرا شود.
وي بيان داشت: زمينه برگزاري سالانه اين جايزه نيز به پشتوانه يونسكو فراهم خواهد شد.
غلامعلي حداد عادل رییس کمیسیون فرهنگی مجلس هم در اولين يادمان استاد ايرج افشار كه با حضور نماينده ولي فقيه در استان و امام جمعه يزد ، استاندار و جمعي از دانشگاهيان و دانشجويان در سالن شهيد منتظر قائم دانشگاه يزد برگزار شد افزود: ايرج افشار همه وجودش را وقف معرفي ايران و اعتلاي آن كرد .
وي با اشاره به اينكه فعاليت افشار در سه حوزه ايران شناسي ، مطبوعاتي و كتابداري بود،خاطرنشان كرد: تمامي وجود مرحوم افشار ،عشق به ايران و اعتلاي آن بود و براي اينكه ايران اسلامي را معرفي كند به همه نقاط مختلف دنيا سفر مي كرد و از هر چيزي كه مربوط به ايران مي شد سراغ مي گرفت و دوست داشت تا ايران را به دنيا معرفي كند.
رييس كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي با اشاره به اينكه يكي از خصوصيات بارز افشار اين بود كه هر دانشمندي را كه بيشتر به ايران خدمت مي كرد ،بيشتر به او علاقه داشت ،تصريح كرد: افشار با ايران شناسان داخلي و خارجي ارتباط هميشگي و صميمي داشت و همه آنها را مي شناخت و از وجودش براي معرفي ايران استفاده مي كرد .
حداد عادل افزود: افشار در ميان همه دانشمندان ايراني در موضوع مهم ايران شناسي بيش از ديگران فعال و معروف تر بود و هيچ دانشمندي نبود كه افشار را نشناسد .
نماينده مردم تهران در مجلس شوراي اسلامي تاكيد كرد:در اكثر همايش هاي بين المللي در رابطه ايران و ايران شناسي شركت مي كرد ،مقاله ارائه مي داد و با بحث و گفت و گو و سخنراني در خصوص معرفي ايران تلاش گسترده اي داشت .
وي افزود: بدون شك همه ايران شناسان و علاقمندان به شناخت بيشتر ايران چه در داخل و خارج از كشور به افشار به عنوان يك مرجع بي بديل نگاه مي كردند.
رييس فرهنگسراي زبان و ادب فارسي اظهار داشت: افشار در زمينه ايران شناسي در حدي بود كه حكمش و نظرش براي همه افراد يك حجت بود و نوشته هاي او به عنوان يك سند معتبر مورد استفاده قرار مي گيرد چون مرحوم افشار به آخرين دستاوردها و تحولات ايران شناسي در سطح دنيا بسيار خوب آگاه بود.
حداد عادل گفت: رهبر معظم انقلاب اسلامي بصورت مرتب نوشته هاي افشار را مي خواندند و حتي به ايشان گفته بودند كه مقالات شما را مي خوانم و به افشار احترام و ارادت خاصي هم قائل بودند .
رييس كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي اظهار داشت: ايران شناسي افشار كتابخانه اي نبود و بيشتر ميداني بود و براي اينكه ايران را بهتر و كامل تر بشناسد ،وجب به وجب ايران را طي مي كرد و نسبت به تهيه مطلب اقدام جدي داشت .
وي اضافه كرد: بدون شك هيچ دانشمندي نداريم كه مثل ايرج افشار براي شناخت ايران اسلامي وجب به وجب اين سرزمين را با پاي خودش طي كرده باشد و مسائل مربوط به ايران را ثبت و ضبط كرده باشد .
حداد عادل با اشاره به اينكه افكار و انديشه هاي بر جاي مانده ايرج افشار در قالب افزون بر300عنوان كتاب و دو هزار مقاله يك سرمايه بزرگ براي اساتيد ،دانشجويان و همه كساني است كه عشق ايران دارند ،ادامه داد: همه دانشگاهيان و بويژه دانشجويان جوان بايد از شيوه زندگي و فعاليت هاي علمي و فرهنگي او الگو بگيرند و از آثار بر جاي مانده او كمال بهره برداري و استفاده را ببرند .
رييس كميسيون فرهنگي مجلس شوراي اسلامي خاطرنشان كرد: دانشجويان و دانشگاهيان بايد عشق به ايران را از افشار بياموزند و لحظه اي دست از كار تحقيقات،پژوهش و تلاش براي معرفي ايران بر ندارند.
حداد عادل گفت: براي يزد همين افتخار بس كه در دامن خودش چنين شخصيت ارزشمندي را رشد داده كه همگان از آن استفاده مي كنند و اين تا ابد استمرار خواهد داشت .
به اعتقاد اين مقام مسئول ،افشار درخت پربار و پر ثمر و گنجينه ارزشمندي است كه همه نسل ها در همه عصرها از وجودش استفاده مي كنند .
نماينده مردم تهران در مجلس شوراي اسلامي در ادامه با تأكيد بر اينكه همانطوري كه مقام معظم رهبري فرموده اند ،مرحوم ايرج افشار ايران شناسي برجسته و پركار بود كه به ايران خدمت كرده است ،گفت: بدون شك افشار را بايد موسس و بنيانگذار اصلي كتابخانه مركزي دانشگاه تهران ذكر كرد كه در اين راه خدمات بزرگي انجام داده است .
حداد عادل ادامه داد:اين استاد برجسته ضمن تاسيس اين كتابخانه موفق شد تا رشته كتابداري را هم در ايران راه انداري كند و از اين طريق ،خدمت بزرگي به علم و فرهنگ ايران داشته باشد و كمتر كسي است كه به تاريخ ،فرهنگ ،ادبيات و ايران شناسي علاقه داشته باشد و سر و كارش به ايرج افشار و مقالات و كتب او نيفتاده باشد .
وي درباره ديگر فعاليتهاي افشار نيز اظهار داشت: فعاليت هاي گسترده در حوزه مطبوعات در كنار فعاليت هاي ايران شناسي و كتابداري هم از ديگر خدمات اين دانشمند بزرگ ايران است .
در اين مراسم همچنين استاندار به خدمات و فعاليت هاي مرحوم ايرج افشار اشاره و از همه دست اندركاران برگزاري اين همايش قدرداني كرد.
محمدرضا فلاح زاده افزود: اسلام به مورخان و فعالان عرصه علم و فرهنگ و ادب توجه و عنايت ويژه دارد و يك سوم قرآن كريم به تاريخ و تاريخ انبيا (ع) پرداخته است .
وي با تأكيد بر اينكه كار ايرج افشار يك كار ارزشمند اسلامي و قرآني بوده و بايد آثار و افكارش به نسل جوان معرفي شود ،خاطر نشان كرد: همه آحاد ملت ايران خيلي مشتاق هستند تا بدانند اسلاف و نيكان آنها چه كرده اند و بر ماست كه بنحو شايسته در جهت معرفي دانشمندان و خادمان عرصه فرهنگي و عملي ايران اسلامي بيش از گذشته تلاش كنيم .
ايرج افشار 16 مهرماه سال 1304 در تهران به دنيا آمد. «اسكندرنامه»، «انجونامه»، «پروندهي صالح»، «گاهشماري در ايران قديم»، «رياضالفردوس» و «جستارها دربارهي نسخهي خطي» از جمله آثار پرشمار اين پژوهشگرند كه به بيش از 300 عنوان كتاب منتشرشده در زمينههاي تصحيح، تأليف و ترجمه ميرسد. اين تاريخپژوه، نسخهشناس، ايرانشناس و جهانگرد 18 اسفندماه سال 1389 در سن 85سالگي از دنيا رفت.
نظر :
- نویسنده : یزد فردا
- منبع خبر : خبرگزاری فردا
پنجشنبه 30,ژوئیه,2026